Λαογραφία & Παράδοση

Όπως κάθε λαός και κάθε τόπος, έτσι και ο Πολιχνίτος έχει τα δικά του ήθη και έθιμα. Έχει τα δικά του τραγούδια, που τα γέννησε η χαρά και η θλίψη του. Έχει συνήθειες και δοξασίες, που στο πέρασμα των χρόνων ανακατώθηκαν με προλήψεις ή δεισιδαιμονίες και σφράγισαν και σφραγίζουν κάθε ανθρώπινη εκδήλωση και συναναστροφή.
Ο καθρέφτης της ψυχής των Πολιχνιατών ήταν και είναι οι εκδηλώσεις, που διαχρονικά διατηρήθηκαν με πόνο, πλουτίστηκαν με λαχτάρες και στολίστηκαν με μεράκι, ομορφιά και καλοσύνη.
Στον Πολιχνίτο, αλλά και στα περίχωρά του, με τα οποία απαρτίζει σήμερα τον Δήμο, κατοικούν άνθρωποι κατά πλειοψηφία μερακλήδες. Είναι αυτοί που έχτισαν και διατηρούν και σήμερα τα λιθόκτιστα σπίτια, τις όμορφες εκκλησίες, τα ξακουστά καμπαναριά, όπου η λαϊκή αρχιτεκτονική και τα χρυσά χέρια των μαστόρων λάξευσαν την ντόπια πέτρα και κατασκεύασαν όμορφα, κομψά, γερά και λειτουργικά οικοδομήματα.
Σε αντίθεση με την άλλη Ελλάδα και μάλιστα την Ελλάδα των πόλεων, όπου λέγεται πως «ποτέ δεν ήταν τόσο κοντά οι στέγες των σπιτιών και τόσο μακριά οι ψυχές των ανθρώπων, που κατοικούν στα σπίτια αυτά», εδώ στον Πολιχνίτο οι άνθρωποι συνεχίζουν να τιμούν τον γείτονα. 
«Τούν ήλιου τσι του γείτονα θα πείς τ’ πρώτ’ καλ(ι) μέρα». Εδώ τιμούν τις συγγένειες και τις κουμπαριές.
Με την ευκαιρία κάθε χαρμόσυνου γεγονότος, όπως αρραβώνα, γάμος, βαφτίσια κτλ., αλλά και σε περίπτωση αρρώστιας ή θανάτου, τρέχουν όλοι οι συγγενείς, οι γείτονες και οι φίλοι να μοιρασθούν τη χαρά και τη λύπη των συνανθρώπων τους, γιατί όπως λένε, «με τους άλλους η χαρά διπλασιάζεται και η λύπη μοιράζεται».
Γλέντια στήνονται στις χαρές, όπου ακούγονται τραγούδια της αγάπης, τραγούδια για τ’ αντρόγυνο, για τον γαμπρό, για την νύφη.

ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ: 
«Τραγούδια γω ξέρου πουλά, μα σι δω τα χάνου τσ’ απ την αγάπη τη πουλή άλλη κουβέντα πιάνου». 
«Τα μάτια σου μι σφάζουνι μα γω τα καμαρώνου, άμα τα βλέπου χαίρουμι, τσ’ άμα τα χάνου λυώνου». 
«Λάμπιν τα δαχτυλίδια σου τσι φέγγιν τα φλουριά σου, ισύ σι γιουμουρφότιρη μέσα στη γειτονιά σου». 
«Πέρνα ψηλέ μ’, πέρνα λιγνέ μ’ πέρνα χρυσό μου ταίρι, που σέχειν οι γειτόνισεις μες’ τη καρδιά μαχαίρι».


ΤΟΥ ΑΝΤΡΟΓΥΝΟΥ: 
«Ώρα καλή να δώσ’ η Θιός σι τούτη τη δουλειά τσ’ η Παναγιά τσι γι Χριστός να δώσιν τν’ ηυλουγιά». 
«Πέντι χρυσά γαρούφαλα μεσ’ ασημένιου τάσι, τ’ αντρόγυνου που κάναμι να ζήσει να γηράσει». 
«Να ζήσ’ η νύφη τσ’ η γαμπρός να ζήσει τσ’ η κουμπάρους, να ζούν τσι τα πιθιρικά να κάνιν τσ’ άλλους γάμους».

ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ: 
«Γαμπρέ μου πάτσι μάνισις, που δε σ’είπα τραγούδι, ισί σι του γαρύφαλου, του πιόμουρφου λουλούδι». 
«Γαμπρέ μου τη πιστόλα σου μη τη πουλιουκουρντίζεις, γιατ’ είνι νύφη μας μικρή τσι την ιφουβιρίζεις» 
«Γαμπρός μας είνι άξιους καράβια ν’ αρματώσει, του καραβιού την άγκυρα να τη μαλαματώσει».

ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ: 
«Ώρα καλή θα πω τσι γω τσι θα του διφτιρώσου τσι της νυφούλας τη καρδιά αγέρα θα τη δώσου». 
«Σήκου νύφη μ’ τσι φούλισι της μάνας σου του χέρι, γιατί θα πας στην ικκλισιά να κάνεις άλλου ταίρι». 
«Η νύφη μας είν’όμουρφη σαν του ρουδί μαντήλι, σαν τ’ αηδουνάκι που λαλεί του Μάη τσι Απρίλη». 
«Νύφη μ’ σα σι χτινίσανι δος μι τ’ απουχτινίδια, για να τα στείλου στη Βλαχιά να κάνου δαχτυλίδια».

Εκτός απ’ το ξεφάντωμα του γάμου, με την επαύριον το βράδυ, έχουμε και τον αντίγαμο, όπου με την μουσική ορχήστρα του χωριού οι φίλοι στήνονται κάτω απ’ τα παράθυρα του σπιτιού, όπου κοιμήθηκε το νέο αντρόγυνο και τραγουδούν το «σήκω γαμπρέ μας κι άνοιξε τ’ πόρτα τη καρυδένια κι πέσ’ μας πως τα πέρασις μ’ αυτή τη ζαχαρένια».Επακολουθεί γλέντι μέχρι το άλλο πρωί. 
Ενώ παραμένει η υποχρέωση του κουμπάρου να οργανώσει και αυτός ένα γλέντι, μια από τις επόμενες μέρες, γιατί την ώρα που τελειώνει ο γάμος, οι φίλοι του τον σηκώνουν στα χέρια και του φωνάζουν να τάξει για να τον αφήσουν να κατέβει, οπότε αναγκάζεται να τάξει πού και πότε θα κεράσει, για να τον πούνε πως είναι άξιος.
Όμως και στις λύπες οι συγχωριανοί, μετέχουν και μοιράζονται την συμφορά, για να ελαφρώσουν το βάρος μιας απώλειας. Τώρα βέβαια δεν μοιρολογούν, όπως γινόταν παλιά, γιατί έχουν αλλάξει τα πράγματα, αλλά πριν από χρόνια ακουγόντουσαν μοιρολόγια όπως: 
«Του αχ του βαχ δε τούξιρα πουτέ να του φουνάξου, τσι τώρα δε πηρνά στιγμή να μην αναστινάξου» 
«Στου χάρου τις λαβουματιές βουτάνια δε χουρούνι, ούτι γιατροί γιατρεύουνι, μηδ’ άγιοι βουηθούνι» 
«Χάρουντα να’ χεις δυό πιδιά να σ’ ίπιρνα του ένα, να κάψου τη καρδούλα σου, σα πούκαψις τσι μένα» 
«Μάνα μου σα σι θυμηθώ σα του χαλάζι τρέμου τσι σα του βρόχινου νιρό χύνουμι τσι παγαίνου» 
«Τσι τα τραγούδια λόγια ‘νι, καρδιές παρηγουρούνι, σα τους νικρούς που καρτιρούν παράδεισου να δούνι».

Στον τόπο μας, στον τόπο που γεννιέται και πεθαίνει κανείς με ένα τραγούδι, υπάρχουν κι άλλου είδους τραγούδια, όπως τα νανουρίσματα μικρών παιδιών, πειραχτικά και αδιάντροπα, (που συνήθως ακούγονται στον κλήδονα), κάλαντα των γιορτών του δωδεκαημέρου(Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά-Φώτα) και άλλα πολλά.

ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑΤΑ: 
«Κοιμήσου που να σι χαρώ, τσι να σι δω μιγάλου, που να σι δω της παντριγιάς, τσ’ ακόμα πιο μιγάλου» 
«Η γ’ ύπνους θρέφει τα πιδιά τσ’ η γειά τα μιγαλώνει, τσ’ η Παναγιά η Δέσποινα τα καλουξημιρώνει» 
«Έλα ύπνιμ τσι πάρι του τσι πάνιτου στσ’ μπαχτσέδις, τσι γέμισι του κόρφου του λουλούδια μινιξέδις»

ΝΤΑΝΤΑΝΙΣΜΑΤΑ: 
«Του μουρό θέλει χουρό, τα βιουλιά δεν είνι δω, τσ’ ‘οποιους πάγει να τα φέρ’ ένα τάλιρου στου χέρ» 
«Του μουρό μου του καλό θέλει χάδια τσι χουρό» 
«Του μουρό μας νάν’ καλά τσ’ ας ψουφούν τ’ Αγά τ’ αρνιά»
«Έχου γιό τσ’ έχου χαρά, που θα γίνου πιθιρά, έχου κόρη τσ’ έχου πίκρα, που θα μι γυρέψιν προίκα» 
«Παλαμέλια παίξιτι τσι μπαμπάς ιτ’ έρχιτι, τσι του φέρνει κάτι τι λουκουμέλια στου χαρτί» 
«Νταν-νταν-νταν του λέγανι τσι μι του παντρεύγανι» 
«Νταν-νταν-νταν τρανό να γέν(ι) στου Σχουλείου να παγαίν(ι)» 
«Ντάσταντα τσι πάλι κλαίγ(ι) του καλό μου του μουρέλ(ι), ψύλους του δαγκάν(ι) στ’ αυτέλ(ι) τσι κουριός στου πουδαρέλ(ι)».


ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ: 
Το βράδυ τ’ Αγιού Γιαννιού, αφού πηδήξουν άντρες, γυναίκες και παιδιά τα κάψαλα, κρατώντας ένα κομμάτι σίδηρο και μια πέτρα και φωνάζοντας «Άκστου παράκστου, σίδηρο στη μέση μου πέτρα στου κιφάλι μου» για να έχουν σιδερένια μέση, ν’ αντέχει στις βαριές αγροτικές και άλλες δουλειές και για να μην έχουν πονοκεφάλους, στη συνέχεια μαζεύονται οι κοπέλες, κατά γειτονιές, για ν’ ανοίξουν τον κλήδονα. 
Πιστεύουν ότι το δίστιχο, που τυχαία θα τις πέσει, θα έχει σχέση με την αποκατάστασή τους, με την παντρειά τους. Αν και πολλές φορές το τραγουδάκι αυτό μπορεί να είναι πειραχτικό ή και αδιάντροπο. Γι’ αυτό αποδίδουμε παρηλλαγμένα κάποια απ’ αυτά, για ν’ αποφύγουμε την αισχρότητα:
«Ανοίξιτι του κλήδουνα να βγ’ η χαριτουμένη, να βγ’ η ψ…ί η όμορφη σα νύφη στουλισμένη» 
«Από την πόλη έρχουμι τσι παίζου του βιουλί μου, ριζίλι μου την κάνουνι γι χήρις τη ψ…ί μου» 
«Τα μάτια σ’ είνι δυό ιλιές απάνου στου κλουνάρι, τα φρύδια σ’ είν’ καμαρουτά σα δυό μερών φιγγάρι» 
«Στου παναθύρι κάθισι τσι κουπανείς του σκόρδου, σήκου του πουδαρέλι σου τσ’ αμόλαρ’ ένα πόρδου» 
«Καρσί μου πήγις τσ’ έκατσις, απάνου στη πιζούλα, τσι κρέμασις τ’ν αχείλα σου σα τη παλιουγαϊδούρα» 
«Μουρ’ αχυλώνα κούντουρη, που δεν έχεις ουρούδα, τσι πας τσι καταπιάνισι κουντά στα κουπιλούδια».


ΚΑΛΑΝΤΑ: 
Τα κάλαντα των Χριστουγέννων και των Φώτων, είναι τα «Καλήν ημέρα άρχοντες…..» και «Σήμερα είν’ τα Φώτα κι οι Φωτισμοί…..», που είναι ίδια μ’ αυτά που λέγονται σ’ όλο το νησί της Λέσβου. 
Όμως τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι μακροσκελή και ανιαρά. Θα τα καταγράψουμε όμως κατανάγκην, για να τα διασώσουμε όπως ακριβώς λέγονται. 
«Αρχημηνιά κι αρχηχρονιά ψιλή μου δεντρουλιβανιά κι αρχή καλός μας χρόνους εκκλησιά μι τα’άγιου θρόνους. Αρχή που βγήκι ου Χριστός, άγιους κι πνιυματικός στη γη να πιρπατήσι κι να μας καλουκαρδίσει. Άγιους Βασίλης έρχιτι κι δε μας καταδέχιτι, από την Καισαρία συ σ’αρχόντισα κυρία. Βαστά εικόνα κι χαρτί, ζαχαρουκάντιου ζυμουτή, χαρτί κι καλαμάρι δες κι με του παλικάρι. Του καλαμάρι έγραφε την μοίρα μου την έγραφε και του χαρτί ομίλει άσπρε μου χρυσέ μου ήλιε. Κάτσει να φας, κάτσει να πιεις, κάτσει του πόνου σου να πεις. Κάτσει να τραγουδήσεις κι να μας καλουκαρδίσεις. Κι στου ραβδίτ’ακούμπησει, όμουρφα που τραγούδησει να πει την άλφα βήτα πως τη πέρασει τη νύχτα. Ξηρό χλουρό ήταν του ραβδί, μπροστά στην πόρτα σου να βγει. Χλουρά βλαστάρια πέτα ρουδουπέταλη βιουλέτα. Κι απάνου στα βλαστάρια της κι στα πιρικλουνάρια της πέρδικις κιλαηδούσαν τουν αφέντη μας υμνούσαν. Δεν ήταν μόνου πέρδικις, γαρουφαλιές λιβέντικις, μον’κι πιριστιράκια μαύρα μου γλυκά ματάκια. Τα περιστέρια πέταξαν κρυές βρυσούλες πάνι. Παίρνουν νιρό στα νύχια τους κι χιόνι στα φτιρά τους να ράνουν τον αφέντη μας τον ρήγα τον λεβέντη μας, να λούσουν τη κυρά μας. Κυράμ’ ψηλή, κυράμ’ λιγνή, κυράμ’ καγκελοφρύδα, κυράμ’ όταν στουλίζισει να πας στην εκκλησία, βάζεις τουν ήλιου πρόσουπου κι του φιγγάρι στήθους και του γαλάζιου ίμιρου τουν βάζεις δαχτυλίδι. Πουλά είπαμι της κυράς ας πούμι κι τ’αφέντη. Αφέντη μου πεντάφεντε πέντε φορές αφέντη, πέντε φορές αφέντεψες κι πάλ(ι) αφέντης είσει. Σένα σι πρέπ’ αφέντη μου μιταξουτό ζουνάρι, να δένεις τη μισούλα σου γιατ’ είσει παλικάρι. Άπλουσ’ αφέντη μ’ άπλουσι στην αργυρή σου τσέπη κι αν εύρεις γρόσια δόσμαστα, δίγρουσα μη τ’αφήσεις, μ’ αν εύρεις κι πιντόλιρα δόσμαστα για να ζήσεις. Κι δω που τραγουδήσαμι τα ράφια είνι ξυλένια, του χρόνου σα ξανάρτουμι να’νει μαλαματένια. Κι δω που τραγουδήσαμι πέτρα να μη ραγίσει κι ου νοικουκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει. Εις έτη πουλλά»

ΠΟΔΑΡΙΚΟ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ: Ο ερχομός ενός καινούργιου χρόνου, είναι μια μυστήρια υπόθεση, για τον απλό άνθρωπο. Στο χρόνο, που πρόκειται να ανατείλει στηρίζουμε συνήθως τη δικαίωση των πόθων μας, την πραγματοποίηση των ονείρων μας. 
Τον θέλουμε να είναι «αίσιος και ευτυχής»να τον περάσουμε με υγεία, χωρίς οικονομικά προβλήματα, Δεν θέλουμε ν’ αφήσουμε το μυαλό μας να σκεφθεί, πως είναι δυνατό να μας επιφυλάσσει ο καινούργιος χρόνος ατυχίες, δυσκολίες και αντιξοότητες. Θα’ πρεπε λοιπόν να πάρουμε τα μέτρα μας, για να φέρουμε όλα τα καλά μέσα στο νοικοκυριό μας και ν’ απομακρύνουμε τα κακά. Οι σκέψεις όμως αυτές συνέδεσαν την άγνωστη έκβαση του καινούργιου χρόνου, με το πρόσωπο του ανθρώπου, που πρώτος θα έμπαινε την πρωτοχρονιά μέσα στο σπίτι μας. Αν αυτός που θα μας κάνει το «ποδαρικό» είναι τυχερός, θα μας φέρει γούρι, καλή τύχη και όλα θα πάνε καλά. ΄Αν είναι άτυχος θα μας κουβαλήσει κακοτυχία και αναποδιά. Τι τα θέλουμε όμως τα πειράματα; Γιατί να ψάχνουμε εμείς να ξεχωρίσουμε τον ευλογημένο απ’ τον καντέμη; Θα σηκώσουμε αχάραγα «Όρθρου βαθέος» τον πιο τυχερό απ’ τους ανθρώπους του σπιτιού μας, συνήθως ένα παιδί, να μας κάνει το ποδαρικό, προτού μπει στο σπίτι μας ξένος άνθρωπος. Για να φαίνεται ότι ήλθε απ’ έξω και δρασκέλισε το σκαλοπάτι μας, πρέπει να πάει σε μία απ’ τις βρύσες του χωριού(τότε τα σπίτια δεν είχαν ατομικές παροχές ύδρευσης, αλλά υδρεύονταν από κοινόχρηστες βρύσες) και να γεμίσει το κουμάρι νερό. Το κουμάρι έπρεπε να’ ναι (άφουρου) δηλαδή να γεμίζει για πρώτη φορά. Δεν πρέπει όμως να μιλήσει σε κανέναν απ’ αυτούς, που θα συναντήσει να κάνουν την ίδια δουλειά, γιατί το νερό πρέπει να’ ναι αμίλητο. 
Μέχρι που να γυρίσει ο άνθρωπος μας, με το αμίλητο νερό, έχουμε θέσει έξω απ’ το σκαλοπάτι μας την πέτρα με τα «φλουριά», δηλαδή την πέτρα, που φέραμε απ’ το ξωκλήσι του Αγίου Βασιλείου και έχει πάνω τις λειχήνες, τα «φλουριά». Ακόμα έχουμε θέσει ένα ρόδι κι ένα κομμάτι σίδερο. Μόλις ανοίξει την πόρτα μας του δίνουμε στα χέρια του και ένα καρβέλι ψωμί. Αμέσως αρχίζει η διαδικασία του ποδαρικού και ακούγεται να λέγει «Καλημέρα τσι τ’ Αγιού Βασλιού, γεια χαρά, γεια Βασίλ’ ούλου γεια τσι γειρουσίν’. (Στη συνέχεια σηκώνει ένα-ένα τα αντικείμενα που του δώσαμε και αναφωνεί). Σα που είνει του σίδηρου γιρό να είνει σιδηρέν(ι) γι αθρώπ’ τ’ σπιτιού μας. Όσ’ δύναμ’ έχ(ι) του ψουμί, τόσ’ δύναμ’ να έχουμι ούλ(ι) μας. Ως βαρώ γω τσ’ η πέτρα να βαρεί τ’ πατέρα μ’ η κισέ (το πορτοφόλι). Σα που τρέχ(ι) του νιρό απ’ του κμάρ’ να τρέχιν τα καλά μεσ’ του σπίτ’ μας. (Και τέλος χτυπώντας με δύναμη κάτω το ξερό ρόδι, το σπάζει και αναφωνεί). «Σα που είνει του ρόδ’ γιμάτου νάνει του σπίτ’ μας γιμάτου σουδειές τσι καλά»
Στο διάστημα αυτό η οικογένεια έχει ξυπνήσει, όλοι μαζί τραγουδούν το «αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά» κι ετοιμάζονται για την εκκλησία, όπου θα ζητήσουν απ’ τον Ουρανοφάντορα Άγιο Βασίλειο να ευλογήσει «τον νέον ενιαυτόν». 

ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ
Στον Πολιχνίτο δεν γίνεται τούτα τα χρόνια κάποιο ιδιαίτερο πανηγύρι. Οι κάτοικοι έχουν την ευχέρεια, ολοχρονίς να πηγαίνουν στα κέντρα διασκέδασης, ιδίως τα παραλιακά Σκάλας και Νυφίδας και να ξεδίνουν. Η γιορτή του πολιούχου μας Αγίου Γεωργίου συμπίπτει σχεδόν κάθε χρόνο με τις γιορτές της Λαμπρής, οπότε πέραν των θρησκευτικών εκδηλώσεων δεν γίνεται κάτι άλλο το ξεχωριστό. Διασκεδάζει όμως ο κόσμος, ενώ ταυτόχρονα εκκλησιάζεται στον Άγιο Γεώργιο στα Μελαντά, στον Ταξιάρχη της Τραπεριάς και στο Μοναστήρι «Δαμάνδρι». 
Τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια έχει καθιερωθεί να γίνεται στη Σκάλα τον Αύγουστο μήνα το «Καλάρισμα της τράτας». Τότε αναβιώνει ο τρόπος ψαρέματος με δίχτυα πεζότρατας και αφού ο κόσμος απολαύσει το ψάρεμα στη συνέχεια παίρνει μέρος σε λαϊκό πανηγύρι με μουσική και ουζοποσία, ενώ τα ψάρια που αλιεύθηκαν σερβίρονται στους πανηγυριστές τηγανισμένα. Επίσης καθιερώθηκε, το βράδυ της Αγίας Τριάδος, στην πλατεία του Πολιχνίτου γλέντι που προσφέρει ο Δήμος. Και ο σύλλογος Πολιχνιατών της Αθήνας κάνει κάθε Αύγουστο τον ετήσιο χορό του στη Νυφίδα. Στα άλλα χωριά γίνονται οι παρακάτω πολιτιστικές εκδηλώσεις:

Στον Σταυρό, όταν γιορτάζει ο Άγιος Θεράπων και όταν ο Σύλλογος των Ελληνοαυστραλών, μαζί με τους άλλους παραθεριστές, που κατοικούν σε άλλα μέρη της Ελλάδας, συγκεντρώνονται το καλοκαίρι στην πλατεία του χωριού. 

Στη Βρίσα γιορτάζουν τον Άγιο Κωνσταντίνο και το καλοκαίρι συνάζονται με πρωτοβουλία των συλλόγων Βρισαγωτών Αθήνας και Βρίσας στον πλάτανο του χωριού και πανηγυρίζουν. Όμως δυνατότητες διασκέδασης, ιδίως των νέων ανθρώπων, υπάρχουν πολλές στα Βατερά, όπου τους θερινούς μήνες λειτουργούν ανάλογα καταστήματα.

Στα Βασιλικά, με πρωτοβουλία του τοπικού Συλλόγου «Άγιος Ραφαήλ», γίνεται ωραίο πανηγύρι στην πλατεία, τον Αύγουστο μήνα, ενώ πανηγυρίζουν και την ημέρα γιορτής της εκκλησίας τους στις 8 Σεπτεμβρίου(γενέθλιο της Παναγίας μας). Παλιά γινόταν πανηγύρι και την Λαμπροτρίτη. Μάλιστα είχαν το έθιμο να στέλνει το παλικάρι στην καλή του χαλβά (πτάρια με σουσάμι) σε άσπρο μαντήλι κι εκείνη να επιστρέφει το μαντήλι γεμάτο κόκκινα αυγά. Τώρα όμως το πανηγύρι αυτό ξεχάστηκε, όπως ξεχάστηκαν και τα πανηγύρια, που γινόντουσαν στη Σκάλα Πολιχνίτου και ήταν
Τ ’ήλ(ι)τουρπιού»(Γενέθλιο Αγίου Ιωάννου Προδρόμου 24/6), 
Τσ’ Σουτήρας»(Μεταμόρφωση του Σωτήρος 6/8). 
Τ’ Αγιού Γιαννιού»(Αποτομή Κεφαλής αγίου Ιωάννου Προδρόμου 29/8) και 
Τσ’ Παναγιούδας»(Γενέθλιο της Παναγίας 8/9). 
Τα τελευταία χρόνια προσπαθεί ο Σύλλογος της Νυφίδας να αναβιώσει την παραμονή της 29/8 το πανηγύρι του Αγιού Γιαννιού της περιοχής Φλου, που έχει κάθε χρόνο εξαιρετική επιτυχία. 
Θα πρέπει να τονισθεί, μετά την παρένθεση που παραπάνω κάναμε, ότι και τα Βασιλικά έχουν Σκάλα, όπου υπάρχουν παραλιακά κέντρα που προσφέρουν διασκέδαση. 

Στο Λισβόρι, ο δραστήριος πρωτοπρεσβύτερος παπά Γιώργης Αλεντάς, μαζί με μέλη της χορωδίας και του Συλλόγου ο Θεόφιλος γιορτάζουν κάθε χρόνο τα «Προδρόμεια». Είναι σειρά εκδηλώσεων πολιτιστικών και διασκέδασης. Μια βραδιά αφιερώνεται στους ξωμάχους της γης του Λισβορίου, που παράγουν το μοναδικό γεωργικό προϊόν, τη γλυκάνισο, που χρησιμοποιείται για την παρασκευή του μοναδικού Μυτιληνιού ούζου. 
Μεγάλο πανηγύρι γίνεται στην πλατεία του χωριού, την ημέρα της γιορτής της εκκλησίας του Λισβορίου και την παραμονή το βράδυ, δηλαδή στις 29/8. Η εκκλησία αυτή την ημέρα μετέχει με δωρεάν διανομή νηστίσιμης «ρεβυθάδας». 
Αλλά και άλλα πανηγύρια γίνονται, όπως του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στα Θέρμα, των Αγίων Αναργύρων στην ομώνυμη τοποθεσία. 
Ενώ στην παραλία «Σκαμιούδ’» και «Αλυκούδ’» υπάρχουν ωραία κέντρα διασκέδασης, όπου βρίσκει κανείς εξαιρετική εξυπηρέτηση.

ΚΑΠΟΙΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΧΩΡΟΥΝΤΑΙ ΣΑΝ ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Στον διευρυμένο Δήμο Πολιχνίτου υπάρχει άνθηση στις τέχνες και τα γράμματα. 
Δεν είναι υπερβολή, να πει κανείς, ότι δεν υπάρχει σπίτι, που να μην έχουν τα μέλη του δύο και τρία πτυχία ανωτέρων ή ανωτάτων πνευματικών ιδρυμάτων. Μεγαλογιατροί και μεγαλοδικηγόροι στη Μυτιλήνη και στην Αθήνα, αλλά και σ’ όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό διαπρέπουν και τιμούν τον τόπο καταγωγής των. Δεν αναφερόμαστε ονομαστικά, γιατί είναι τόσοι πολλοί, που φοβόμαστε μην παραλείψουμε κάποιους και δεν πρέπει. Μεγάλοι δικαστές και εισαγγελείς, ακόμα και αρκετοί Αρεοπαγίτες κατάγονται απ’ την περιοχή του διευρυμένου Δήμου Πολιχνίτου. Εδώ θα κάνουμε μια μικρή εξαίρεση, για να τονίσουμε ότι η πρώτη γυναίκα Εισαγγελεύς στην Ελλάδα, που πρώτη αυτή εξεπόρθησε το ανδρικό εισαγγελικό προπύργιο στη χώρα μας είναι Πολιχνιάτισα και είναι η σημερινή Εισαγγελεύς του Αρείου Πάγου κυρία Ευτέρπη Κουτζαμανή. 
Καθηγητές Πανεπιστημίων διέπρεψαν και διαπρέπουν σε όλα τα πνευματικά ιδρύματα της χώρας και του εξωτερικού. Στρατηγοί και άλλοι ανώτεροι και ανώτατοι Αξιωματικοί τιμούν με την λεβεντιά τους τα όπλα και σώματα των ενόπλων μας δυνάμεων. Δεσποτάδες κατάγονται απ’ τον τόπο μας. Όπως ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Νοτίου και Βορείου Αμερικής κύριος Τιμόθεος Ευαγγελινίδης, που προϋπήρξε Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας και Επίσκοπος Ρόδου και ο Λισβοριανός Επίσκοπος Χαλκιδικής-Αρδαμερίου και Αγίου Όρους Νικόδημος Αναγνώστου. 
Μηχανικοί και Αρχιτέκτονες και μάλιστα αρκετοί μεγαλοκατασκευαστές έργων και κατοικιών είναι Πολιχνιάτες. Πολιχνιάτης ήταν ο Χαρίλαος Γιατρέλλης που ανακάλυψε και παρασκεύασε το αναλγητικό φάρμακο «Καλμαλίν». Πολιχνιάτες ήταν ο Μανόλης Βάλλης και ο Δημ. Αλβανός, που εξέδωσαν στη Μυτιλήνη την πρώτη εφημερίδα μετά την απελευθέρωση του νησιού την «Χαραυγή» και στη συνέχεια το «Εμπρός». 
Και στην πολιτική διέπρεψαν οι Πολιχνιάτες. Πολλοί έχουν εκλεγεί μέχρι τώρα στο Εθνικό αλλά και στο Ευρωκοινοβούλιο. Και κυβερνήτες αεροπλάνων και καπεταναίους πλοίων έβγαλε ο τόπος τούτος. Και εκπαιδευτικούς που κοσμούν τα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανά την Ελλάδα. 
Όμως ο τόπος τούτος,(και γράφοντας, εννοώ πάντοτε, όχι μόνο το κεφαλοχώρι του Πολιχνίτου, αλλά του διευρυμένου Δήμου Πολιχνίτου) προσέφερε για τους απελευθερωτικούς και αμυντικούς πολέμους της Πατρίδας μας, στα πεδία των μαχών, περί τα διακόσια παιδιά του, αρχίζοντας την προσφορά απ’ τον «ατυχή πόλεμο» του 1897, όταν ακόμα το νησί της Λέσβου ήταν Τουρκοκρατούμενο, αφού η Λέσβος απελευθερώθηκε τον Νοέμβριο του 1912.
Ο τόπος τούτος, έχει την ευλογία του πανάγαθου Θεού, για προίκα του. Διαθέτει τις πιο αξιόλογες παραλίες των νησιών του Αιγαίου. Τα Βατερά, τη Νυφίδα, τη Σκάλα και τις ακτές του Λισβορίου των Βασιλικών και του Σταυρού. Διαθέτει τις θερμότερες ιαματικές πηγές της Ευρώπης στον Πολιχνίτο και στο Λισβόρι(χλωρονατριούχες, θερμοκρασίας μέχρι και 85 και 92 βαθμών Κελσίου) όπου θεραπεύονται αρθροπάθειες, ρευματισμοί, γυναικολογικά, δερματικά και άλλα νοσήματα. Διαθέτει την μοναδική συλλογή των παλαιοντολογικών ευρημάτων της Βρίσας. Με προοπτική να λειτουργήσει εδώ παράρτημα του Πανεπιστημίου Αθηνών. 
Διαθέτει καταλύματα, που μπορούν να εξυπηρετήσουν πλήθος επισκεπτών και παραθεριστών. 
Διαθέτει αρχαιότητες μοναδικές στο νησί της Λέσβου, όπως είναι οι προϊστορικοί οικισμοί στο Αλυκούδι-Λισβορίου και στις Χαλακιές-Νυφίδας, η αρχαία Πύρρα, ο ναός του Διόνυσου στον Άγιο Φωκά Βρίσας, το Μοναστήρι του Δαμανδρίου κ.α. 
Παράγει τα νοστιμότερα ψάρια του κόλπου Καλλονής, αλλά και αυτών του Αιγαίου Πελάγους, αφού έχει τον πλέον οργανωμένο και μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο σ’ όλο το νησί. 
Παράγει εκλεκτά λάδια, μάλιστα τα πρώτα του νησιού βγαίνουν στο Λισβόρι. Παράγει τυριά και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα εκλεκτά, άφθονα και με παραδοσιακό τρόπο καμωμένα. 
Τέλος ο τόπος τούτος κατοικείται από ανθρώπους ήμερους, καταδεχτικούς, με ανεβασμένο επίπεδο, που τον ξένο τον αγαπούν, τον θεωρούν ιερό πρόσωπο, δεν τον απωθούν. Ζητούν την γνωριμία του και του λένε από καρδιάς μια «Καλημέρα» και ένα «Καλώς όρισες». 

Του Στρατή Π. Πάντα Λαογράφος - Συγγραφέας