Παραθεριστικοί Οικισμοί

"Οικισμός Πεδή"

Στο έκτο (6ο ) χιλ. της επαρχιακής οδού Μανταμάδου – Μυτιλήνης, βρίσκεται ο οικισμός της «Πεδής».Μαζί με την περιοχή «Σκίδια» έχει περίπου 50 εξοχικές κατοικίες, δημοτική πλαζ, με χώρο στάθμευσης οχημάτων, 2 εστιατόρια, 1 ξενοδοχείο, 1 αναψυκτήριο στην παραλία, καθώς και μικρό λιμανάκι χωρητικότητας 5-6 μικρών σκαφών. Η «Πεδή» είναι από τις πιο γνωστές παραλίες του νησιού, για τη αβαθή θάλασσα και την ψιλή της άμμο.
Γενικότερα ο οικισμός της «Πεδής» είναι η αρχή μιας σειράς από παραθεριστικούς οικισμούς, η οποία καταλήγει στον οικισμό του «Παλιού», καλύπτει μια ακτίνα περίπου 10 χιλ., όπου κανείς μπορεί να ανακαλύψει μαγευτικές παραλίες και απόμερες δαντελωτές ακρογιαλιές.


"Οικισμός Ασπροποτάμου"

Αρχίζει εκεί που τελειώνουν τα όρια της «Πεδής».Μαζί με τον οικισμό «Τρούπια», έχουν περίπου 85 εξοχικές και 7 μόνιμες κατοικίες, 3 συγκροτήματα ενοικιαζόμενων δωματίων, αρτοποιείο, εστιατόριο – ψαροταβέρνα, καφενείο, οργανωμένη παραλία, χώρος στάθμευσης οχημάτων, λιμάνι χωρητικότητας 50 μικρών σκαφών και ράμπα.
Η περιοχή είναι διάσπαρτη από ερειπωμένα «τσκαλαριά»,(εργαστήρια αγγειοπλαστικής), όσα απόμειναν από το μεγαλύτερο οικισμό τσουκαλάδων, ενώ τα υπόλοιπα έχουν μετατραπεί σε εξοχικές κατοικίες.
Ο οικισμός στο μεσοπόλεμο ήτανε το επίνειο του Μανταμάδου με λιμάνι.Από το λιμάνι σώζεται, η προβλήτα, το Τελωνείο και τα ερείπια από τις αποθήκες, το σαπουνοποιείο και το καφενείο.

"Οικισμοί Αγ. Στεφάνου"

Ο παραδοσιακός οικισμός αγγειοπλαστικής πήρε την ονομασία του από τη Βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Στεφάνου,(11ος-12ος αι.μ.Χ.).Στην περιοχή διατηρούνται αγγειοπλαστεία στην αρχική τους μορφή, αλλά από τα 4, μόνο τα 2 διαιωνίζουν με το αρχέγονο τρόπο την παρασκευή του πηλού και το πλάσιμο της πατροπαράδοτης στάμνας. Λόγω της ξεχωριστής ιδιότητας του χώματος της περιοχής, η στάμνα κρυώνει το νερό, και γι’ αυτό ήταν περιζήτητη από την εποχή της Τουρκοκρατίας σε όλα τα λιμάνια της Α. Μεσογείου. Στην περιοχή αυτή βρίσκεται και το φημισμένο Βυζαντινό εκκλησάκι του Αγ. Στεφάνου, καμωμένο από κόκκινη πέτρα της περιοχής, αψευδής μάρτυρας μιας εποχής και μιας ιστορίας 7 αιώνων περίπου.



"Οικισμός Παλιός"

Προχωρώντας βόρεια συναντάμε την περιοχή «Καλαφάτη» - πιθανό μέρος εξορίας Βυζαντινού αξιωματούχου,(Μιχαήλ Καλαφάτου),- μια υπέροχη βραχώδη παραλία με πεύκα και με δύο ερειπωμένα αγγειοπλαστεία. Λίγο πιο πέρα βρίσκονται τα «Τουκμάκια» απέναντι.
Πίσω από την χερσόνησο της Καμήλας βρίσκεται η περιοχή «Ανοιχτός» και πιο πέρα ο οικισμός « Παλιός», με είκοσι (20) περίπου εξοχικά σπίτια, λαξευτούς τάφους στη βραχώδη παραλία τους και αρχαιολογικά ευρήματα. Εδώ σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση ένα βυζαντινό υδραγωγείο, το οποίο υδροδοτούσε όλη την άνυδρη τότε περιοχή. Μέσα στους ελαιώνες σώζονται, τα ερείπια του παλαιοχριστιανικού οικισμού που σύμφωνα με τους ερευνητές πρέπει να χτίστηκε πάνω σε παλαιότερο ρωμαϊκό αλλά καταστράφηκε από τις επιδρομές των Σαρακηνών πειρατών.Μάρτυρας της ζωής του οικισμού κατά τα πρωτοχριστιανικά χρόνια είναι η παλαιοχριστιανική μονόλιθη κολώνα με τον ανάγλυφο σταυρό, μέρος του ναού που μόνο τα θεμέλια σώζονται.