Αξιοθέατα – Περιβάλλον

Ναοί – εξωκλήσια

Το «Σπήλαιο- Ασκητήριο της Αγίας Παρασκευής», λαξευμένο μέσα σε «μαλακό» βράχο.
Χρονολογείται από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και δεν αποκλείεται κατά τον Κώστα Μάκιστο η λειτουργία του και ως Ασκληπιείο στην αρχαιότητα. Πλησίον του Σπηλαίου βρίσκονται μέλη δύο τουλάχιστον Παλαιοχριστιανικών Βασιλικών που μαρτυρούν την κατοίκηση και την ιστορία της περιοχής από πολλούς αιώνες. Εντός του σπηλαίου υπάρχει φρεάτιο από όπου αναβλύζει Αγίασμα.

Την Πέμπτη και την Παρασκευή του Πάσχα τελείται η πανήγυρη προς τιμή της Αγίας με ταυροθυσία και παρασκευή του παραδοσιακού εδέσματος «κεσκέτς» που μοιράζεται στο εκκλησίασμα, έθιμα που ανάγονται στην αρχαιότητα. Σήμερα το εκκλησάκι λειτουργεί ως παρεκκλήσιο και είναι ανοιχτό κάθε Παρασκευή πρωί και όλο τον Αύγουστο. Το Σπήλαιο βρίσκεται εντός του οικισμού της Αγίας Παρασκευής.

Ο Ιερός Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών της Αγίας Παρασκευής.
Είναι ο καθεδρικός Ναός της Αγίας Παρασκευής. Μία μεγαλόπρεπη τρίκλιτη Βασιλική, που η οικοδόμησή της ξεκίνησε το 1856 και ολοκληρώθηκε το 1867. Αξιόλογο είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο και ο εσωτερικός διάκοσμος του Ναού.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν η εξωτερική κιονοστοιχία του νάρθηκα, που οι κίονες της προέρχονται από τον αρχαίο ναό της Κλοπεδής καθώς και το επιβλητικό πέτρινο κωδωνοστάσιο χτισμένο τη δεκαετία του 1960.

Μαζί με την Παναγία της Αγιάσου θεωρούνται οι μεγαλύτερες Εκκλησίες της Λέσβου.

Το «Μετόχι του Ταξιάρχη Κλοπεδής» στην Αγίας Παρασκευή.
Το μοναστήρι ιδρύθηκε από τον Άγιο Ιγνάτιο τον Αγαλλιανό, τον 16ο αιώνα και αποτελεί μέχρι σήμερα Μετόχι της Μονής Λειμώνος. Βρίσκεται 4 χλμ βορειοδυτικά της Αγίας Παρασκευής, πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο του ιερού της Κλοπεδής. Το καθολικό του είναι αφιερωμένο στους Αρχαγγέλλους Μιχαήλ και Γαβριήλ και εορτάζει στις 6 Σεπτεμβρίου.
Αξιόλογη η αμφίστομη κρήνη στην είσοδο του Μοναστηριού με μαρμάρινη επιγραφή του 1776.
Στο μοναστήρι υπάρχει μόνιμα ιερέας και είναι επισκέψιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους από την ανατολή έως τη δύση του ηλίου καθημερινά και παρέχεται διαμονή δωρεάν.

 

Περιπατητικές Διαδρομές

Η πλούσια φύση του λεσβιακού τοπίου απαντάται σε όλο της το μεγαλείο στην περιοχή του Δήμου της Αγίας Παρασκευής.
Μια μεγάλη ποικιλία υδροβιοτόπων με σημαντικά είδη πτηνών, ήρεμα αγροτικά τοπία με κοπάδια προβάτων, ελαιώνες, λιβάδια, πευκόφυτα δάση που φθάνουν μέχρι τη θάλασσα, αλυκές, πηγές και ποτάμια στα οποία βρίσκει ο επισκέπτης απομεινάρια άλλων εποχών, όπως πέτρινα γεφύρια, υδρόμυλους, παλιούς ελαιόμυλους και πατητήρια σταφυλιών και ένα σωρό διάσπαρτα ξωκλήσια τα περισσότερα χτισμένα πάνω σε Παλαιοχριστιανικές των πρώτων Χριστιανικών χρόνων.

Τρία χλμ. ανατολικά της Αγίας Παρασκευής στην τοποθεσία «Μύλοι», διέρχεται ο Μυλοπόταμος. Ένας ποταμός που έχει νερό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και το όνομά του δηλώνει και τη χρήση του νερού του. Πράγματι στην τοποθεσία «Μύλοι» υπάρχουν ερείπια πλέον των τεσσάρων υδρόμυλων.
Μια πανέμορφη διαδρομή που μαγεύει τον επισκέπτη. Οι υδρόμυλοι, προβιομηχανικά κτίσματα στη Λέσβο, διαδραμάτισαν τον ρόλο τους από την αρχαιότητα έως τις αρχές του 20ου αιώνα, όταν μπήκαν σε λειτουργία οι σύγχρονοι ατμοκίνητοι και αργότερα πετρελαιοκίνητοι κινητήρες των αλευρόμυλων. Εκείνος που βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από όλους τους άλλους της περιοχής είναι ο μύλος του Χατζηγιάννη.

 

Αλυκές & Υδροβιότοποι

Στα διοικητικά όρια του Δήμου βρίσκεται το μεγαλύτερο και σημαντικότερο τμήμα του Υγροτόπου του Κόλπου Καλλονής, που περιλαμβάνεται στον εθνικό κατάλογο προστατευόμενων περιοχών Φύση 2000 (Natura 2000) ενώ επίσης αποτελεί Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά της Ελλάδας.


Πιο συγκεκριμένα (από δυτικά προς ανατολικά) στο Δήμο Αγίας Παρασκευής ανήκουν οι επιμέρους υγρότοποι:
Ποταμός Τσικνιάς και η εκβολή του,
Υγρότοπος της Αλυκής,
Ποταμός Μυλοπόταμος και η εκβολή του, Καντρί,
Υγρότοπος των Μέσων,
Ποταμός Βούβαρης και η εκβολή του και τέλος
η θαλάσσια περιοχή που οριοθετείται από τους παραπάνω.
Οι υγρότοποι αυτοί σχηματίζουν ένα ξεχωριστό σύμπλεγμα στο οποίο απαντάται μια ιδιαίτερα σημαντική ποικιλία από είδη πουλιών. Είναι μάλιστα πολύ γνωστοί στο εξωτερικό και αποτελούν τα τελευταία χρόνια τον προορισμό εκατοντάδων παρατηρητών πουλιών.
Η σημασία των υγροτόπων της περιοχής οφείλεται τόσο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και τη γεωγραφική θέση τους, αλλά επίσης στο γεγονός ότι είναι εύκολα προσβάσιμοι από τους επισκέπτες στα περισσότερα σημεία τους.
Εμφανίζονται εδώ πουλιά που προέρχονται τόσο από την Ευρώπη και την Ασία, όσο και από την Αφρική, ενώ οι πληθυσμοί τους είναι διαφορετικοί σε κάθε εποχή του χρόνου. Αναμφίβολα σημαντική είναι, πάντως, η ανοιξιάτικη μετανάστευση των πουλιών από την Αφρική, όπου πέρασαν το χειμώνα, προς την Ευρώπη όπου θα παραμείνουν μέχρι το τέλος του καλοκαιριού για να αναπαραχθούν.
Κάποια από τα σημαντικά είδη πουλιών που θεωρούνται κοινά στους υγροτόπους της περιοχή είναι:
Αβοκέτα (Recurvirostra avocetta)
Φοινικόπτερο (Phoenicopterus ruber)
Καλαμοκανάς (Himantopus himantopus)
Καστανόχηνα (Tadorna ferruginea)
Μαυροπελαργός (Ciconia nigra)
Λευκοπελαργός (Ciconia ciconia)
Πετροτριλίδα (Burhinus oedicnemus)
Κοκκινοσκελής (Tringa totanus)
Αργυροτσικνιάς (Egretta alba)
Λευκοτσικνιάς (Egretta garzetta)
Χαλκόκοτα (Plegadis falcinellus)
Φιλομαχητής (Philomachus pugnax) κ.ά.

Οι Αλυκές στα νότια της Αγίας Παρασκευής με έκταση 3.500 στρεμμάτων αποτελούν μια σημαντική πλουτοπαραγωγική πηγή για την περιοχή και παράγουν ετησίως 35 – 40 χιλιάδες τόνους αλάτι.

Πέρα από την οικονομική τους όμως σημασία αποτελούν μαζί με το περιφερειακό τους κανάλι, καθώς και την περιοχή του υδροβιοτόπου των Μέσων και τις εκβολές του ποταμού Βούβαρη έναν από τους πιο σημαντικούς υδροβιότοπους της χώρας, που φιλοξενούν μια καταπληκτική και πολυάριθμη ποικιλία πτηνών, πολλά από τα οποία είναι σπάνια.

Αναφέρουμε ενδεικτικά τους μαύρους πελαργούς και τα φοινικόπτερα (φλαμίνγκος), που με τα ροδόχρωμα φτερά τους δίνουν στο τοπίο μια εξωτική εικόνα. Αυτό καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ελκυστική για την προσέλευση ερευνητών και επισκεπτών με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την παρατήρηση των πτηνών της περιοχής, αλλά και για τον απλό φυσιολάτρη, όλο το χρόνο κυρίως όμως την άνοιξη από τον Μάρτιο μέχρι και τον Ιούνιο.

Στο σημαντικότερο υγρότοπο της περιοχής, αυτόν της Αλυκής έχει πρόσφατα τοποθετηθεί Eιδικό Παρατηρητήριο Ορνιθοπανίδας.

Το έργο αυτό είναι το πρώτο έργο υποδομής στο νησί που απευθύνεται και σκοπό έχει να διευκολύνει τους επισκέπτες παρατηρητές πουλιών.
Δίνει τη δυνατότητα για την αποτελεσματική παρατήρηση πουλιών στο πιο απομονωμένο τμήμα της Αλυκής που είναι πολύ σημαντικό, ενώ τα προστατεύει με τον τρόπο αυτό από αδικαιολόγητη όχληση. Ο προσανατολισμός του παρατηρητηρίου δίνει καλές συνθήκες φωτισμού κατά τις πρωινές ώρες (07.00-12.00).